آشنایی با مکاتب ادبی اروپا : مکتب پارناس

 

آشنایی با مکاتب ادبی اروپا

  مکتب پارناس

● پارناس (Parnasse) 

پارناس نام کوهی‌ است که بنا به اسطوره‌های یونان قدیم، آپولون  (الهه‌ی شعر) و ٩ خواهری که فرشتگان نگاه‌بان هنرهای زیبا بودند، در آن جا زندگی  می‌کردند. وجه تسمیه‌ی آن، علاقه و گرایشی است که شاعران پارناسین برای شعر به مفهوم  هنری قائم به ذات که هیچ هدفی جز کمال و زیبایی خود ندارد، قایل بودند. این مکتب  ادبی در نیمه‌ی دوم سده ی نوزدهم در فرانسه در برابر رمانتیسم ویکتور هوگو و  لامارتین، و بر ضد درون‌گرایی و جامعه‌دوستی هنری پدید آمد.
بسیاری تئوفیل گوتیه  را بنیاد‌گذار این مکتب می‌دانند و برخی رواج این مکتب را به لکنت دولیل نسبت  داده‌اند. گوتیه عقیده داشت که هنر هیچ هدفی جز خود و فراتر از خود ندارد. به نظر  او شاعر باید هم‌چون مجسمه‌ساز و صنعت‌گری کاملن بی‌طرف باشد و شعر خود را به  ملموس‌ترین و عینی‌ترین شکل ممکن ارایه دهد. این عقیده‌ منشأ یقین به تشابه میان  هنرهای تجسّمی و تصویرگری و نیز منشأ اندیشه‌ی شعر بی‌طرف و غیرشخصی است. شعر  غیر شخصی فارغ از تمایلات و گرایش‌های شخصی شاعر است.  تی. اس. الیوت، شاعر انگلیسی  تبار، این رویکرد را این گونه تعریف می‌کند:
"تعالی هنرمند عبارت از جریان مدام  قربانی کردن خود و محوشدگی همیشگی منیّت اوست."
شعار "هنر برای هنر" یکی از اصول  مهم این مکتب به شمار می‌آید. شاعر پارناسین با هرگونه ذهنیّت‌گرایی مخالفت می‌کرد  و زیبایی قالب و شیوه‌ی بیان را برتر از محتوا می‌دانست

بحران مخاطب در شعر امروز

بحران مخاطب در شعر امروز

 

 

 

الف)اشتیاق طبقه های گوناگون مردم ایران به شعر و شاعری و افزایش عرضه و تقاضا در این بازار، موجب افزایش تولید شعر شده است. در نگاه نخست، این پدیده، پدیده ای خوشایند به نظر می رسد. امّا در همین بازار شلوغ پسند شعر، خود شعر، بیش از هر چیز دیگر دچار بحران شده است:
بیشتر مخاطبان عمومی، دریافت مناسبی از شعر، به عنوان یک اثر هنری ندارند. اینان از شعر دریافت ها، مطالبات و توقعاتی دارند که حاصل نهایی آن کنار زدن عصارهِ هنری شعر و راضی بودن به مضامین سیاسی، اجتماعی، عرفانی، اخلاقی و... است. این خوانندگان و شنوندگان، گویندگانی را می پسندند که مطابق سلیقه و دریافت آنها شعر بسازند. شعری که بتواند از نظر سیاسی یا اجتماعی یا اخلاقی یا مانند آن، آنها را راضی کند. از آن سوی دیگر هم بسیاری از شاعران امروز، نگران از دست دادن همین مخاطبان عمومی هستند و دغدغهِ حفظ چنین مخاطبانی، روز به روز، بخش مهمی از شعر ما را از نظر عنصر اساسی، یعنی عنصر هنری لاغر و ضعیف می کند.
ب) گونه ای دیگر از شعر امروز ایران به دنبال شرایط تازه جهانی و پدید آمدن نظریه های نوین ادبی، بدون توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی ایران، آفریده می شود.
در هم شکستن برخی از اصول مدرنیته و پدیدار شدن نظریه های پسامدرنیسم در دهه های اخیر، بخشی از شعر پیشرو غرب را نیز زیر تأ ثیر خود درآورد. و گونه های دیگر از شعر در آنجا پدید آمد که نموداری از شرایط اجتماعی جامعهِ غرب است.اشتیاق برخی از شاعران جوان ما به نوجویی و نوآوری در شعر امروز ایران تا به حدی است که آنها را به پیروی و تقلید ساده انگارانهِ نظریه های نوین ادبی غرب واداشته و موجب پدیدآمدن گونه ای از شعر فارسی در دههِ اخیر شده است.

 

سال نو مبارک

 

 

عطر نرگس، رقص باد
نغمه شوق پرستوهاى شاد
خلوت گرم کبوترهای مست
نرم نرمک میرسد اینک بهار
خوش بحال روزگار...
با آرزوی سالی سرشار از سلامتی و موفقیت
پیشاپیش سال نو برشما   مبارک

زنگ زدیم

 

صفر را بستند تا ما به بیرون زنگ نزنیم

از شما چه پنهان ...

ما از درون زنگ زدیم

 

« حسین پناهی »

خنده خورشید

هر نفس میرسد از سینه ام این ناله به گوش

که در این خانه دلی هست ، به هیچش مفروش

چون به هیچش نفروشم ؟ که به هیچش نخرند

هرکه بار غم یاری نکشیدست به دوش

سنگدل ، گویدم از سیم تنان روی بتاب

بی هنر ، گویدم از نوش لبان چشم بپوش

برو ای دل به نهان خانه ی خود خیره بمیر

مخروش ، این همه ای طالب راحت ! مخروش

آتش عشق بهشت است ریال میندیش و بیا

زهر غم راحت جان است ، مپرهیز و بنوش

بخت بیدار اگر جویی با عشق بساز

غم جاوید اگر خواهی ، با شوق بجوش

پر و بالی بگشا ، خنده خورشید ببین

پیش از آنی که شود شمع وجودت خاموش

« فریدون مشیری »

شیخ سیه روز

تو همانی که دلم لک زده لبخندش را

او که هرگز نتوان یافت همانندش را

 

منم آن شاعر دلخون که فقط خرج تو کرد

غزل و عاطفه و روح هنرمندش را

 

از رقیبان کمین کرده عقب می‌ماند

هر که تبلیغ کند خوبی دلبندش را

 

مثل آن خواب بعید است ببیند دیگر

هر که تعریف کند خواب خوشایندش را

 

مادرم بعد تو هی حال مرا می‌پرسد

مادرم تاب ندارد غم فرزندش را

 

عشق با اینکه مرا تجزیه کرده‌ست به تو

به تو اصرار نکرده‌ست فرآیندش را

 

قلب من موقع اهدا به تو ایراد نداشت

مشکل از توست اگر پس زده پیوندش را

 

حفظ کن این غزلم را که به زودی شاید

بفرستند رفیقان به تو این بندش را

 

منم آن شیخ سیه روز که در آخر عمر

بین موهای تو گم کرد خداوندش را

 

کاظم بهمنی

دلــــــم گرفته برایت !

            غزل به سینه می زندم سر، دلی که کرده هوایت

دلــی کــــه کرده هـوای کرشمه‌های صدایت

نه یوسفم، نه سیاوش، به نفس کشتن و پرهیز
کـــه آورد دلــــــم ای دوست! تاب وسوسه‌هایت

تو را ز جرگــــه‌ی انبوه خاطرات قدیمی
برون کشیده‌ام و دل نهاده‌ام به صفایت

تو سخت و دیر به دست آمدی مرا و عجب نیست
نمی‌کنــــم اگـــر ای دوست، سهل و زود ، رهایت

گره بـــــه کار من افتاده است از غم غربت
کجاست چابکی دست‌های عقده‌گشایت؟

به کبر شعر مَبینم کــه تکیه داده به افلاک
به خاکساری دل بین که سر نهاده به پایت

"دلم گرفته برایت" زبان ساده‌ی عشق است
سلیس و ساده بگویم: دلــــــم گرفته برایت !

 

حسین منزوی   

 

رباعی : از شدت اضطراب

 

می بینی اگر به ساز تو رقصیدم 

وابسته ام از نبودنت ترسیدم 

ابروی گره کرده ی تو یعنی نه 

از شدت اضطراب می خندیدم 

 

علیرضا همتی فارسانی

بهمن 94

رباعی جدید: تازه چه خبر

 

 

چون دل به کسی نداده ام الا تو

دائم غم ناگزیر خوردم با تو

من هرچه که ... بیخیال تازه چه خبر

از دست زمانه تیر خوردم یا تو

 

علیرضا همتی فارسانی

بهمن 94

از روی عمد

از روی عمد هرچه دلت خواست بد شدی

از کی چنین شکستن ِ دل را بلد شدی

می خواستم که زنده شوم با نگاه ِ تو

می خواستم ولی تو شبیه جسد شدی

روز های برفی

 

 

 روزهای برفی طولانی ترند ، برای کودکی که از سوراخ کفشش به

زمستان می نگرد !

این نیز بگذرد

این نیز بگذرد

 

از شیخ بهایی پرسیدند :

خیلی سخت می گذرد ، چـه باید کرد ؟
شیخ می فرماید : خودت که میگویی،سخت میگذرد سخت که نمیماند!
پس خـــدا را شکــر کـه میگذرد و نمی ماند .. 

دوست خوب

ﺩﻭﺳﺖ ﺧﻮﺏ ﻏﻤﻬﺎ ﺭﺍ ﺍﺯ ﺑﯿﻦ ﻧﻤﯽ ﺑﺮﺩ ﺍﻣﺎ ﮐﻤﮏ ﻣﯿﮑﻨﺪ
ﺑﺎ ﻭﺟﻮﺩ ﻏﻤﻬﺎ ﻣﺤﮑﻢ ﺑﺎﯾﺴﺘﯿﻢ
ﺩﺭﺳﺖ ﻣﺜﻞ ﭼﺘﺮ ﺧﻮﺏ ﮐﻪ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺭﺍ ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻧﻤﯿﮑﻨﺪ ،
ﺍﻣﺎ ﮐﻤﮏ ﻣﯿﮑﻨﺪ ﺁﺳﻮﺩﻩ ﺯﯾﺮ ﺑﺎﺭﺍﻥ ﺑﺎﯾﺴﺘﯿﻢ .
ﺩﻭﺳﺖ ﺩﺍﺷﺘﻦ ﺭﺍ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ
ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺩﻭﺳﺖ ﻧﺪﺍﺷﺘﻦ ﻫﺎ ﻧﺘﯿﺠﻪ ﯼ ﻧﮕﻔﺘﻦ ﺩﻭﺳﺖ
ﺩﺍﺷﺘﻦ ﻫﺎﺳﺖ...

مداد سفید

مداد سفید

دلم برای مداد سفید میسوزد.....!!!!‌

 

ﭘﯿﺮ ﺷﺪﻡ ﺁﺧﺮ ﻧﻔﻬﻤﯿﺪﻡ

ﮐﺎﺭﺑﺮﺩ ﻣﺪﺍﺩ ﺳﻔﯿﺪ ﺗﻮ ﺟﻌﺒﻪ ﻣﺪﺍﺩ ﺭﻧﮕﯽ ﭼﯽ ﺑﻮﺩ؟

ﺷﺎﯾﺪ ﺗﻨﻬﺎﯾﯽ !!

ﻣﺜﻞ ﺧﯿﻠﯽ ﺍﺯ ﺁﺩﻣﺎ ....

ﺑﻪ ﺟﺮﻡ ﺍﯾﻦ ﮐﻪ ﺭﻧﮓ ﻧﺪﺍﺭن ﻭ ﺧﺎﻟصن...

پیری

 

 

از پیری پرسیدند ،چه زمانی انسان پیر می گردد؟
فرمود: درست آن زمان که از گذشته خود پشیمان شده و افسوس آن را بخورد.

 

 

 

 

بومرنگ

بازی زندگی؛  بازی بومرنگ هاســـت

و پندار و کردار و سخنان انسان ؛ دیر یا زود

با دقتی حیرت انگیــــز

به سوی  خود او

باز می گردد ...

اندکی تامل...

 

اندکی تامل... 

 

- خاموش کردن شمع فردی دیگر

باعث نخواهد شد که شمع شما درخشان تر  نور افشانی کند . . .

 

زندگی کن...

 

زندگی کن...

 

    حتی اگر بهترین هایت را از دست داده ای 

       زیرا این زندگی کردن است که بهترین های دیگر را برایت می سازد.

 

نباشد بهتر

 

حالا که خیال است نباشد بهتر

پرواز محــال  است  نباشد بهتر

ازحال پرندگان زخمـی پیداست

بالی که وبال است نباشد بهتر !

گریه های پنهانی

 

بیا که خسته ام از گریه های پنهانی
که شعر مانده ویک روح رو به ویرانی
کجاست دست نسیمی که باز بگشاید
دوچشم پنجره براین غروب بارانی
چنین که چله نشستم به کومه تردید
چنان چو صاعقه آمد غمی به مهمانی
بیا و با دلم از آن ستاره صحبت کن
که بی بهانه گذشت از شبی زمستانی
بخوان قصیده باران به باغ تشنهءشعر
بیا بهار غزل ای حضور عرفانی

محمد تقی مروارید